Laman

Jumat, 09 Maret 2012

KIsah palui manangguh pupur


Wayah badudukan di gardu runda, bubuhannya Palui wan kakawalannya rami mamander bibinian nang wayah ini pina katabalan bapupur lalu jadi nangkaya urang batopeng. Ada jua nang mamakai salap cina lalu pina putih mangkining di muha tapi di gulunya katahuan hirang.
“Sabujurnya kada adil kalu kita hanya mamander bibinian, karna lalakian kaya itu jua,” ujar Palui.
“Lalakian kada kalihatan bahias-hias Lui ai,” ujar Garbus.
“Bujur haja kada bahias-hias tapi bila bapakaian pina macam-macam mudelnya, dahulu ada mudel salawar cutbrai alias atas takarucut bawah taburahai, lalu baganti mudel jengki kantat di paha sampai mukung kurungan burungnya. Lalu imbah itu baganti wan mudel salawar barumbai karna kada bajahit, lalu ada pulang salawar nang pina barabit-rabit barumbis-rumbis,” ujar Palui.

“Pakaian kaya itu mudelnya bubuhan anak muda,” ujar Garbus.
“Kalu lagi wayah jadi anak mudanya sudah kaya itu dugalnya maka bisa dibayangkan pasti jadi preman wayah tuhanya, apalagi bila kadada dasar agamanya maka kainanya bisa jadi patualang, panipu, parampuk dan jadi pambunuh,” ujar Palui.
“Kukira kada samunyaan pamuda kaya itu Lui ai, banyak haja nang baiknya. Tagantung wan kita mandidiknya,” ujar Tulamak.
“Kita ini sudah malantur banar panderan, mulanya tadi mamander bibinian lalu sampai ka preman. Kalu kita mamander pupur bibinian, tanyata pupur nang dipakainya itu kadada nang murahnya karna ada nang baharaga sampai puluhan bahkan ratusan ribu rupiah,” ujar Garbus mambulikakan pander kisah pupur.
“Kalu sual pupur bibinian, tagantung nang mamakainya. Biarpun haraga pupurnya murah tapi bisa mamakai pasti nyaman di pandang mata,” ujar Tulamak.
“Ikam kawalah manangguh pupur bibinian itu larang atawa murah atau kawalah ikam manangguh merek pupur nang dipakai bibinian,” ujar Palui.
“Ngalih mananguhnya Lui ai, kalu kada malihat barangnya,” ujar Garbus.
“Kada ngalih, gampang haja manangguhnya. Itu nah si Habibah lamak mungkal ampah ka sini. Ayu lakasi kiyau suruh singgah, kaina aku manangguh pupur nang dipakainya,” ujar Palui.
“Bibah, ui Habibah, singgah satumat. Palui handak manangguh merek pupur nang ikam pakai,” ujar Tulamak mangiyau.
“Mana Paluinya, ayu nah tangguh napa merek pupur nang kupakai?” ujar Habibah batawar diri.
Palui mamaraki, lalu sambil lihum inya baucap, “Pupur ikam ding ai pasti merek ‘Tu We Kek Milawela’ haraganya larang banar,” ujar Palui.
“Di mana sampiyan tahu dan pas banar manangguhnya?” ujar Habibah pina ungah.
“Kalu ading Bibah kada parcaya bulihlah aku mambuktiakannya, ampun maaflah hidungku mamaraki pipi kanan ikam,” lalu Palui bagamat mancium pipi Habibah.
“Hemmm …,” ujar Habibah sambil baucap, “Cium pipi sabalahnya lagi ka Palui,” ujar Habibah pina makin ungah ma-agaki Garbus wan Tulamak nang batukup mata karna kada sampai hati malihat parbuatan Palui nang makin lanji.

Kisah Palui Salah Cucuk


palui-45Wayah pamulaan ka Banjar, Palui umpat badiam wan mamarinanya di jalan tambus pal anam. Wayah itu kabujuran pamannya itu badiam di parumahan hanyar makanya listriknya baluman masuk.
Bila sudah malam, kadap tu pang kompleknya itu karna masih banyak rumah nang baluman didiami. Tapaksa panarangannya balampu minyak haja.
“Lui… ui Palui…!” ujar mamarinanya marawa. “Itu nah acil ikam malam ini kulir bamasak. Jadi tulung ikam tukarakan nasi babungkus di muka sana. Salajur tukarakan aku ruku, tukar ruku ikam jua sakalian,” ujar mamarinanya sambil manjulung duit Rp 50.000,-

“Bagusnya naik sapida motor haja supaya lakas,” ujar acilnya manyahut matan dapur.
“Ikam menungkar di muka perumahan sana Lui ai, nasi gorengnya nyaman. Jangan kada ingat rokonya lah. Ini nah kunci vespanya, ikam bisa kalo makainya,” ujar mamarinanya.
“Tanang haja paman ai, sapida motor napa nang kada suah ulun tunggang. Apalagi vespa, pakaian ulun tumatan bahari,” ujar Palui pina peiyanya.
Parmisi ai si Palui tulak handak manukar nasi. Sekalinya lawas ada pang parak sajam, si Palui kada sing cangulan.
“Kamana kamanakan ikam tu manukar nasi? Asa galurukan banar sudah parutku,” ujar mamarina Palui nang bibinian manakuni lakinya.
“Iya am tu… aku gaernya inya tasasat atawa kada tahu wadah bulik,” ujar mamarinanya lalu manjinguk ka luar. Sekalinya Palui masih ada di luar rumah, mahadapi vespa sambil tapaluh limbui.
“Kenapa Lui? Ikam baluman tulak jua kah?” ujar mamarinanya takajut.
“Kada tahu ini, kada mau hidup vespanya paman ai. Tumatan tadi sudah ulun maengkol, sampai handak tepacul batis ulun,” ujar Palui manggah.
“Oooh, businya kalo rigat Lui ai, mana kuncinya biar kubarasihi dulu businya. Di bagasi banyak kunci gasan mambaiki vespa ini,” ujar mamarinanya.
“Itu nah kuncinya di situ,” ujar Palui malikit ka korek api manunjukakan andakan kuncinya.
Takalipik mamarina Palui imbah malihat andakan kuncinya. Sekalinya kuncinya dicucuk Palui di bagasi vespa di parak jok. Bujur haja vespanya kada mau hidup wayah ditinjak.
“Dasar bantat banar ikam ini Lui ai. Nang ikam cucuk ini lain wadah kunci kontaknya, ini wadah bagasinya. Dua hari ikam tinjak engkolnya sampai pacul batis ikam tu, tatap kada hakun hidup vespanya,” ujar mamarinanya handak manyarik tapi handak jua tatawa malihat kabungulan anak kamanakannya itu.

Kisah palui nah . . Subku Tabalik

Sebagai Katua RT, maka si Palui rancak banar diundang warganya. Malam ini Palui disaruwani ka rumah Pak Haji Butahir, sidin batasmiah cucu sidin nang hanyar lahir.
Muyak…saruan ini…. saruan itu…, ujar bini Palui bamamai. Lapah aku mambukai, manjaga lawang. Balum tantu ada ulih-ulih barakatnya.
Jangan manggarunum badahulu, umanya-ai. Mudahan kaina ada haja ulih-ulih barakat dibari sidin, ujar Palui lalu turun manuju ka rumah H Butahir nang baaruhan.

Labih dua jam bini Palui manunggu parak lawang, balisah banar inya, rancak banar manguap manahan mangantuk, kada jua lakinya datang. Banar-banar inya muyak sahingga inya taguring di kursi.
Kada tahu pukul barapa Palui datang mangatuk lawang matan luar. Nang bini singhaja pura-pura guring, handak mamuaskan hati sarik, kada mambukai lawang.
Tuk, tuk…tuk, tuk.. lawang digidur ulih Palui, tapi hinip kadada sahutan.
Rupanya aku ini tagarak urang bangun, ujar Palui dalam hati. Ini akal pilanduk akan kubalas wan akal kancil, ujar Palui manggarunum.
Tuk, tuk,….ui umanya, bukai pang lawang, tatap sunyi sanyap.
U…umanya….naah, astaga… tabalik….tabalik supku…tabalik gangan supku! ujar Palui mangaluh matan luar.
Mandangar gangan sup tabalik, hancap bininya mambukai lawang.
Astagaa…. nah…tatumpah ka lantai, umanya-ai, ujar Palui lalu manjumput bangkusan baisi 6 buting pais pisang wan wadai tarang bulan, manjulung ka tangan bininya.
Mana gangan supnya? takun nang bini babisik.
Kadada barakat gangan sup, ini haja nah tarang bulan wan pais pisang, ujar Palui sambil mangancing lawang, takarinyum.
U…u… jadi, tarang bulan wan pais ini hajakah makanannya sidin batasmiah? takun bini Palui.
Sabujurnya umanya-ai, gangan asam kapala baung, masak habang wan paisan patin, tapi aku supan minta barakat, makanan habis ludas kaya dijilat naga, ujar Palui ba-alasan.
Lalu matan mana wadai tarang bulan wan pais ini? takun bininya.
Supaya bulik kada tangan kusung, aku singgah di warung acil Inur di mukanya ada panjual wadai tarang bulan. Aku nukar gasan pangganti gangan sup nang tabalik tadi.
Bah…talanjur purun abahnya, upah bajaga lawang, cuma pais wan tarang bulan, ujar bininya manggarunum sambil manguyak pais.
Syukuri haja umanya-ai, ini ngarannya rajaki tangah malam. Tinggali anak kita, gasan isuk ba-isukan. Hem…..manis paisnya! ujar nang bini lihum kanyamanan.
Tapi….manis ikam pang, dari paisnya, ujar Palui lalu bajalan nuju ka dapur.

Kisah Palui Burit ganal


Bila Palui, garbus wan Tulamak bahulutan wan basambatan, pasti nang paling rancak kana hapak itu adalah si tulamak. Napa makannya kada baingat di urang, hantup sana, sulum sini, napa haja dibantasnya.
Ampun maaflah Mak, manurut kasihatan bahwa urang sihat itu awaknya nurmal, kada lamak dan kada kurus. Awak ikam itu kulihat lamaknya balabihan, ujar Garbus.
Biarpun awakku lamak tapi nyatanya aku sihat-sihat haja kada bapanyakitan, ujar Tulamak.
Bujur haja wayahini sihat dan sigar bugar, tapi awak ikam itu rawan panyakit, kabanyakan lamak, kabanyakan gula, kabanyakan uyah, kabanyan minyak, bisa asam urat, bisa panyakit kancing manis dan bisa bapanyakit jantung wan darah tanggi, ujar Garbus.
Aku sapandapat wan Garbus itu Bus ai karna sasuai palajaran di sakulah, ujar Palui umpat manyahut.
Awak lamak ini adalah tandanya urang makmur dan hidup sajahtera, dan sabaliknya awak kurus kurisaan tandanya hidup malarat. Parut lamak artinya kada kurang makan sebab parut hibak tarus ujar Tulamak mambalas.
Kamakmuran dan kasajahteraan itu jangan diukur wan parut nang buris kaya parut ikam itu Mak ai. Cuba ikam itihi urang-urang sugih itu parutnya biasa haja, banyak duit dan hidupnya nyaman. Kada parlu buris kaya parut ikam, ujar Garbus.
Kalu kada diukur wan parut lalu siapa diantara kita batiga ini nang paling makmur, ujar Tulamak.
Kalu manurut aku, nang paling makmur diantara kita ini adalah si Palui, ujar Garbus manunjuk Palui.
Ikam marasalah hidup makmur dan sajahtera Lui, padahal parut ikam kimpis, pinggang sakacak tangan, salawar rancak tabaluntui karna parut kimpis, ujar Tulamak.
Hidup makmur dan sajahteraku kada kalihatan di parut nang buris tapi pada buritku nang ganal, ujar Palui sambil manapuk-napuk buritnya.
Anih bin ajaib alasan ikam itu Lui ai, kada masuk akal kalu burit ganal nang dijadiakan ukuran hidup nyaman, ujar Tulamak mangaramputakan.
Ikam kada pamahaman Mak ai napa nang dimaksud Palui itu, ayu Lui buktikan, ujar Garbus.
Ikam tahulah Mak burit nang kutapuk ini, kancang kalu? cuba japai. Kadua balah buritku ini gambung, artinya di dalam kadua kantung salawarku ini ada ipuk dan dalam ipuk ada isinya, ujar Palui mangaluarakan ipuknya lalu mambuka dan malihatakan duit ribuan bakabat-kabat.
Oooooo…….. hanyar aku paham Lui ai, biar parut kimpis tapi ipuk diburit nang kancang, ujar Tulamak mangalah.

palui mangguh tahi lalat


Malam itu bubuhannya nginuman di warung acil Irus. Nangkaya biasa satiap takumpul bubuhannya pasti bagagayaan atau karicauan bapandir kasana-kamari mulai sual teror bom sampai sual kapal Marina nang kamandahan. Tapi imbah lawas ujung-ujungnya sakalinya tabulik jua ka masalah bibinian.
“Kalu mamilih bini, apakah ikam katuju nang bakulit putih, bakulit kuning atawa hirang manis,” ujar Palui manakuni Garbus.
“Supaya langkarnya bagagamatan maka aku katuju nang hirang manis,” ujar Garbus.
“Kalu aku kada kawa umpat mamilih lagi Lui ai karna biniku itu sudah talanjur bakulit kadap. Nang panting kada kulitnya tapi kasatiaannya,” ujar Tulamak.

“Kalu pilihanku katuju nang bakulit putih kuning karna amun nang hirang manis, kalu sudah tuha manisnya hilang, tatinggal hirangnya haja,” ujar Palui bagaya.
“Kalu putih kuning itu makin manis lagi Mak ai kalu ada tahi lalatnya,” ujar Palui manambahi.
Wayah bapanderan tahi lalat itu mandangar acil Irus nang lagi sibuk maulahakan kupi, umpat manyahut. “Tahi lalat itu ada maknanya Lui ai,” ujar acil Irus.
“Nahhh… dangarakan Bus, acil Irus haja tahu bahwa tahi lalat itu mambawa paruntungan,” ujar Palui.
“Paruntungan kaya apa Lui?” ujar Tulamak.
“Bila tahi lalat di atas dahi atawa di kapala maknanya bakal naik haji, bila di atas bibir di bawah hidung maknanya peramah, supan dan panyayang, bila di pipi maknanya panimburuan,” ujar Palui pina musti saraba tahu.
“Bujurkah Lui, kaya apa kalu tahi lalatku ada di talapak batis?” ujar Garbus batakun.
“Tahi lalatnya itu haluskah atawa ganalkah? Bila tahi lalatnya halus artinya suka panjalan jauh, tapi bila tahi lalatnya ganal artinya ikam tumbalan,” ujar Palui tatawa.
“Oooo… jadi ikam pintar manangguh tahi lalatlah Lui?” ujar acil Irus umpat batakun.
“Tangguhakan Lui tahi lalat acil Irus itu,” ujar Garbus manyuruh.
“Kalu acil Irus ini, aku kada cuma kawa manangguh maknanya haja tapi manangguh andaknya gin aku tahu walaupun kada kalihatan karna babaju batapih,” ujar Palui.
“Bujurkah Lui?” ujar acil Irus maanyaki.
“Tahi lalat acil Irus ini sabigi di balukuk, sabigi di atas pusat, sabigi nang taganal di parut parak susu, di ingkang paha,” ujar Palui bahapal sambil bapajam.
“Bujurkah Cil?” ujar Garbus.
“Aku kada taitihi jua Bus ai, tapi gasan mambuktiakan maka ikam Lui ai tulung lihatiakan dan napa maknanya,” ujar acil Irus sambil manarik tangan Palui mambawai ka dalam kamar.
“Ehem, ehemmmm… maknanya tahi lalat mambawa nikmat,” ujar Palui baagak wan Garbus dan Tulamak nang sampai kanyamukan batangah jam mahadanginya.

Kamihi kahh??

Lawas palui kada manjanguki mamarinanya di Tanjung. Pas tabarungan ada rajaki, dibawainya buhan Tulamak wan Garbus.
“Kita manjaga nang larut haja Lui ai, amun di tarminal mahadang hibak hanyar tulak taksinya,” ujar Tulamak mambawai manjaga diluar. Kada lawas datang taksi tuju ka hulu sungai. Buhannya batiga langsung babuat.
Imbah 3 jam di jalan mutur taksi tadi basinggah di Haruyan, wadah urang bajual sasapu lawan karajinan tangan.

”Baapa pir singgah di sini? ada nang handak manukar kukudaankah? ujar Palui manakuni supir.
“Bubuhan pian handak ka Tanjung kalu? Mutur ulun ni kada sampai ka Tanjung, ulun handak ka Amuntai. Tapaksa ai bubuhan pian basalin ka mutur kawan ulun itu,” ujar supir manunjuk kamutur nang bawarna putih.
“Kaya ini pang rasikunya umpat mutur balarut, kamana kahandak supir, limbah itu disalinnya kita,” ujar Tulamak manggarunum.
“Nang mambawai manjaga dimuka tadi ikam kalu Mak?” ujar Garbus manumpalak Tulamak.
“Kada usah basalahan, nang panting ada haja muturnya,” ujar Palui lagi manangahi.
Pas bubuhannya baalih mutur arah ka Tanjung, taumpat nini-nini umur anampuluhan basalin mutur jua.
”Kamihi kah mutur ni?” ujar sidin sambil mangunyah panginangan.
“Jangan ni ai,…labaram amun pian bakamih dimutur ne,” ujar Garbus mamadahi nini tadi.
“Kanapa cu, aku batakun…kamihi kah mutur ne ? ujar nini tadi maulangi tatakuanan sidin.
“Dasar mangalilu jua paninian ini. Pian jangan bakamih disini ni lah,” ujar Tulamak jua bajauh.
“Siapa mamadahkan aku mangalilu?” ujar nini sarik. “Aku batakun bujur kamihi kah mutur ini?
Palui mandangar rasa kada nyaman. ”Kamihi ja ni ai,“ ujar Palui manyahuti. “Kanapa lui jadi ikam suruh bakamih disini? ujar Garbus sarik wan Palui.
Kada lawas supir mamaraki. “Napa pina ribut banar?” ujar supir.
“Ini nah pir, nini ini handak bakamih di mutur ini nah,” ujar Garbus.
“Siapa nang handak mangamihi? Aku tadi cuma batakun kamihi kah mutur ini,” ujar nini maulangi tatakunannya. Supir lucut tatawa limbah mandangar masalahnya.
”Ni.. mutur ini sampai Tanjung haja. Kaina amun pian handak ka Mihi, kaena ulun cariakan muturnya di Tanjung sana,” ujar supir tatawa sambil malirik ka buhan Palui.
“Mihi itu ngaran kampung di Tanjung sana, kadanya sidin handak mangamihi muturku ini pang,“ ujar sopir mamadahi sambil tatawa.
”Oooo… Kaya itukah pir. Kami kira sidin sudah mangalilu, handak mangamihi mutur ikam,” ujar Palui wan tulamak lawan garbus kasupanan lawan nini. . .

Palui sambah yang ba ruku

Salawas umur makin batuha, Palui baubah banar. Sambahyang lima waktu digawinya tarus. Tapi nang ngarannya katuju ka warung tatap kada sing ubahan.
“Rasa lapang hati Mak lah limbah manggawi kawajiban kita,” ujar Palui
“Bujur Lui ai, bahari maka kita pina kuler sambahyang,” sahut Tulamak.
“Itu ngarannya kita dapat hidayah dari Allah,” ujar Garbus manyahuti.

“Dua kali aku sudah mandangar kawal kita ni kaya ustadz, balajar di mana ikam Bus?” Palui hiran.
“Mandangar guru satiap malam Jumahat bayasinan. Cuma aku wayah ini katuju jua mambaca buku agama,” ujar Garbus.
“Amun kaya itu aku handak batakun pang? Aku ni rancak sambahyang kada tapi khusu’, pikiran ka sana ka mari, apalagi limbah malihat babinian, bisa taingat inya wayah sambahyang,” ujar Tulamak
“Ikam kada sah Mak ai, amun sambahyang kaya itu,” ujar Palui tatawa.
“Amun handak khusu’ cuba balajar babacaan lawan tarjamaahnnya, jadi kita tahu maksud dari bacaan nang kita baca,” ujar Garbus manjawab.
“Amun kita ngalih mahapal artinya pang?” ujar Palui.
“Cuba pikiran bulikan bahwa kita mahadap ALLAH, makanya bila sambahyang kita disuruh mata manuju ujung sajadah,” ujar Garbus.
“Kaena ku cubai,” ujar Tulamak.
“Aku bulihlah batakun Bus,” ujar Palui.
“Amun kawa ku jawab, ku jawab…amun kada kawa, baarti ilmuku balum sampai,” ujar Garbus.
“Kalu sambahyang kada baruku kaya apa,” ujarnya.
“Kada sah Lui ai sambahyang kita,” ujar Garbus.
“Tapi rancak Julak Ijul, Abah Rahmat tamasuk Tuhirang sambahyang kada baruku”, ujar Palui.
“Di mana haja Lui ai, amun sambahyang tatinggal rukunya kada sah,” ujar Garbus.
“Aku kada batakun ruku sambahyang, tapi batakun tatinggal ruku. Malah ujar Julak Ijul sambahyang tatinggal ruku tu harat. Sualnya, sambahyang kada bulih sambil maisap ruku,” ujar Palui mangalahakan garbus.